Copyrights Bram met zijn roedel: Ramon van Bentum

Austerlitz – Op pad met wolvenecoloog Rick van Malssen

Net zoals in de rest van Nederland staat de natuur op de Utrechtse Heuvelrug zwaar onder druk. De gevolgen van het teveel aan stikstofuitstoot is duidelijk zichtbaar geworden. Door vermesting en verzuring van de bodem sterven bepaalde bomen en planten af en verdwijnen diersoorten. De waterkwaliteit holt achteruit, omdat algengroei wordt gestimuleerd en waterplanten en vissen verdwijnen door zuurstoftekort. Het hele ecosysteem raakt verstoord. Ook het recreatieverkeer en de groeiende economie doen een duit in het zakje. De KNVB wil het complex naast de bossen en heiden van Austerlitz verder uitbreiden, en projectontwikkelaars staan te popelen om van het Henschotermeer een waar pretparkparadijs te maken. Daarbij stijgt het aantal moutainbikeroutes door de bossen gestaag wat nog meer fietspubliek aantrekt. Vakantieparken, campings en recreatiehuisjes schieten als paddenstoelen uit de grond. De natuur heeft het moeilijk.

Door Hans van de Pol, WWL Coördinator Wolfwerende rasters, WWL Wolvenwachter en WWL Auteur, 14 september 2026

De Partij voor de Dieren Woudenberg organiseerde een excursiewandeling onder leiding van ecoloog, deskundige en kenner op het gebied van wolven Rick van Malssen om aan de deelnemers te laten zien hoe mooi en belangrijk de natuur is. De locatie was in de bossen van Austerlitz, vlakbij de Marmontberg (het monument ter ere van Napoleon) die in 1804 in zevenentwintig dagen tijd door een sterk en goed getraind leger in opdracht van de Franse generaal Auguste de Marmont werd gebouwd. Nadat dit Franse leger in Duitsland tijdens de slag om Austerlitz de Russen en de Oostenrijkers in de pan hakte, werd de Marmontberg veranderd in de naam de Pyramide van Austerlitz dat sinds 1970 een rijksmonument is.

Met ongeveer dertien mensen liepen we met wisselende weersomstandigheden vanaf een bij tijd en wijle chaotische parkeerplaats tegenover het Beauforthuis door een deel van de zacht ademende bossen de rust tegemoet. Rick vertelde in geuren en kleuren over de leefwijze van de wolf in Nederland, maar ook in Zweden, waar hij een tijd lang heeft gewoond en veel kennis heeft opgebouwd om vee te beschermen met degelijke en goed werkende rasters. Hij liet zien waar een wolfwerend raster aan moet voldoen en wat de meest voorkomende fouten zijn die worden gemaakt waardoor een wolf toch binnen een omheining komt. De wijze waarop een wolf een schaap aanvalt, kwam ter sprake. “Die heeft normaal gesproken een bepaalde manier van bijten”, vertelde hij. “De wolf pakt het schaap bij zijn achterpoot om hem lam te leggen en daarna bijt hij in de keel waardoor zijn luchtpijp wordt verbrijzeld.”

Tijdens de wandeling ging het verder over wolvendrollen, hoe ze eruitzien, wat de betekenis is voor andere wolven en waar je ze het beste kunt vinden. Maar hij sprak ook over het voedselaanbod, hoe de pootafdrukken van een wolf eruitzien, de wijze van jagen in de seizoenen en de relatie tussen de mens en de wolf. “Wolven zijn niet geïnteresseerd in mensen”, zei hij. “Mensen zijn voor de wolf een soort bomen, ze kunnen er niets mee. Ook een hond die naast een mens loopt, vormt geen gevaar. Het wordt pas anders als een hond vrij losloopt, want die kan wel als een interessant object gezien worden een wolf”

Zijn kennis over de wolf is onuitputtelijk en Rick vertelt het zo gefascineerd dat je ineens de omgeving vergeet en alle aandacht richt op zijn verhaal. Zelfs de wolven, als ze in de buurt zijn en ons vanaf een afstandje gadeslaan, zouden stiekem mee willen luisteren. Het was weer een hele leerzame middag waarin zoveel nuttige kennis werd gedeeld die iedereen een keer zou moeten krijgen om het ware verhaal over de wolf te ontdekken.