Afbeelding: "Bram". Copyrights: Sjaak Hoogendoorn
Afbeelding: "Bram". Copyrights: Sjaak Hoogendoorn
Het Laatste Nieuws over wolven op de Utrechtse Heuvelrug en in heel Nederland
In deze nieuwsrubriek houden we je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rondom de wolven op de Utrechtse Heuvelrug, waaronder de situatie van Bram, maar ook bredere kwesties over wolvenbeheer en wetgeving in Nederland. We brengen feitelijke en goed onderbouwde informatie om de discussie te verrijken en misvattingen te nuanceren.
Wil je meer weten over recente gebeurtenissen, beleidsplannen of de rol van de wolf in ons ecosysteem? Blijf dan hier op de hoogte van het laatste nieuws.
Afbeelding jonge "Bram". Copyrights: Kees Quaadgras
đĄđļđ˛đđđ˛ đđŧđšđđ˛đģđŋđ˛đ´đ˛đšđ (van Erkens): đđŽđ đđ˛đŋđŽđģđąđ˛đŋđ đ˛đŋ đģđ đ˛đ°đĩđ?
đđĢ đĸđŦ đ¯đđđĨ đ¨đ§đĢđŽđŦđ đ¨đ¯đđĢ đđ đ§đĸđđŽđ°đ đ°đ¨đĨđ¯đđ§đĢđđ đđĨđŦ. đđ§ đđ đĻđđđĸđ đĨđĸđŖđ¤đ đĄđđ đđĨđŦđ¨đ đ°đ¨đĨđ¯đđ§ đ¯đđ§đđ đ§đŽ đ¯đđđĨ đĻđđ¤đ¤đđĨđĸđŖđ¤đđĢ đ¤đŽđ§đ§đđ§ đ°đ¨đĢđđđ§ đ¯đđĢđŖđđđ đ đ¨đ đđđ đđŦđđĄđ¨đđđ§. đđđ đđđđĨđ đ¤đĨđ¨đŠđ đ§đĸđđ.
đˇđđđ đđđđđđđđđ đđđđ đŋđđĸđ đđđ, 6 đđĸđđ 2026
Tot nu toe lag de uitvoering vooral bij de đŊđŋđŧđđļđģđ°đļđ˛. De provincie was bevoegd gezag en moest zich bij besluiten over wolven houden aan de Europese natuurbeschermingsregels. Dat ging in de praktijk niet altijd goed â de zaak Bram laat juist zien hoe belangrijk zorgvuldigheid is. Wat nu verandert, is dat ook đ´đ˛đēđ˛đ˛đģđđ˛đģ sneller betrokken kunnen worden of een vergunning aanvragen.
đđđđ§ đđ đ¨đđŠđĒđđŠđđ đĢđđ§đđŖđđđ§đŠ đŖđđđŠ! Er komt een extra uitvoerder bij, maar geen vrijbrief voor afschot.
Ook een gemeente zit gewoon vast aan dezelfde Europese regels. Een wolf mag dus niet zomaar worden verjaagd, gevangen of gedood. Er moet nog steeds worden voldaan aan harde voorwaarden: noodzaak, geen goed alternatief, proportionaliteit en geen schade aan de staat van instandhouding van de wolf. Bij Bram is dit fout gegaan en wij gaan met Animal Rights hier mee juridisch aan de slag, maar dat betekent niet dat het automatisch allemaal wolven afgeschoten worden wanneer de gemeenten het maar willen.
De nieuwe AMvB verandert dus vooral de bestuurlijke route. đđđ đĢđđ§đđŖđđđ§đŠ đŖđđđŠ đđ đđĒđ§đ¤đĨđđ¨đ đ¤đŖđđđ§đđ§đđŖđ¨.
Makkelijk gezegd: đąđ˛ đđļđđđŧđ˛đŋđąđ˛đŋ đ¸đŽđģ đđ˛đŋđŽđģđąđ˛đŋđ˛đģ, đēđŽđŽđŋ đąđ˛ đđŊđ˛đšđŋđ˛đ´đ˛đšđ đ¯đšđļđˇđđ˛đģ đĩđ˛đđđ˛đšđŗđąđ˛. đđ˛ đđŧđšđŗ đļđ đŖđđđŠ đđŧđ´đ˛đšđđŋđļđˇ đ´đ˛đđŧđŋđąđ˛đģ.
Copyrights: Ramon van Bentum
Afbeelding: AI
đđŧđ˛đą đģđļđ˛đđđ đŧđđ˛đŋ đĩđ˛đ đ˛đ°đŧđąđđ°đ đ§đŋđ˛đ˛đ¸đ˛đŋ đĒđļđđđ˛đš (đĄđŽđŽđŗ).
đđ đŠđĢđ¨đ¯đĸđ§đđĸđ đđđĢđđđĄđ đĄđđđđ đđđ§ đ¨đ§đŦ đđđ¯đđŦđđĸđ đ đđđ đđĢ đĻđ¨đĻđđ§đđđđĨ đĢđđŦđđđĢđŦ đ°đ¨đĢđđđ§ đ đđŠđĨđđđđŦđ đĨđđ§đ đŦ đđ đđđđ đđđ§ đ§đ¨đ¨đĢđđđ§ đ¯đđ§ đĄđđ đđđ¨đđŽđđ. đđđŗđ đĢđđŦđđđĢđŦ đĨđ¨đŠđđ§ đ¯đđ§đđ đđ đđđ đđ¨đ đđđ§ đđ đđ¨đĨđ¨đ§đđĨ đ.đ. đ¯đđ§ đđ¨đĸđŖđđ§đ°đđ đđ§ đđ đđđđđĢđĨđ¨đ¨đ°đđ đđ§ đŗđĸđŖđ§ đđđđ¨đđĨđ đ¨đĻ đĄđđ đđđ§đđđĨ đ°đĸđĨđđđđ§đĢđĸđŖđđĸđ§đ đđ§ đđ đ¯đđĢđĻđĸđ§đđđĢđđ§ đđ§ đ đĢđ¨đ¨đ đ°đĸđĨđ đđđđđĢ đĢđĸđđĄđđĸđ§đ đĄđđ đđđ¨đđŽđđ đđ đ đđĨđđĸđđđ§.
đˇđđđ đđđđđđđđđ đđđđ đŋđđĸđ đđđ, 10 đđđđđĄ 2026
Dat is belangrijk, want op dit traject vinden regelmatig aanrijdingen met wild plaats, waaronder ook met wolven. De rasters worden ongeveer 1,8 meter hoog en deels ingegraven. Ze zijn ontworpen als zogenoemde đđđđ¤đđđđđđđđđđ đđđ đĄđđđ .
De provincie verwacht dat wolven meestal de weg van de minste weerstand kiezen en daardoor het ecoduct zullen gebruiken in plaats van de weg over te steken. Daarmee moeten de rasters bijdragen aan zowel verkeersveiligheid als bescherming van dieren.
đđĸđŖ đĄđđđđđ§ đđ đŠđĨđđ§đ§đđ§ đ¨đ¨đ¤ đ¯đ¨đ¨đĢđ đđĨđđ đ đđđ§ đ°đ¨đĨđ¯đđ§đđđŦđ¤đŽđ§đđĸđ đ đđĸđđ¤ đ¯đđ§ đđđĨđŦđŦđđ§, die deze ontwikkeling in principe als een goede stap ziet. Hij heeft wel enkele praktische suggesties gedaan om het raster nog effectiever te maken voor wolven.
Zo kan een raster moeilijker beklimbaar worden gemaakt door bovenaan een overhangende constructie te plaatsen:
âĸ ongeveer 180 cm recht raster,
âĸ met daarboven circa 50 cm overhang onder een hoek van ongeveer 45° naar binnen, richting het natuurgebied.
Daarnaast kan volgens hem een stroomdraad op ongeveer 90 cm hoogte langs de omheining helpen om klimgedrag verder te ontmoedigen.
Dergelijke aanpassingen worden op verschillende plaatsen in Europa toegepast bij rasters langs wegen waar grote roofdieren voorkomen. Wij hebben dit ook teruggekoppeld naar de provincie.
Het doel blijft hetzelfde: minder verkeersslachtoffers en een veilige passage voor dieren via het ecoduct.
We blijven de ontwikkelingen rond dit ecoduct volgen.
Copyrights: Ramon van Bentum
De terugkeer van de wolf op de Utrechtse Heuvelrug heeft ook in de lokale politiek van Leusden tot duidelijke standpunten geleid. Hoewel de formele verantwoordelijkheid voor wolvenbeleid bij de provincie ligt, spreken verschillende politieke partijen zich uit over hoe met de aanwezigheid van de wolf moet worden omgegaan.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 06 maart 2026
De VVD benadrukt het belang van een leefbaar buitengebied waarin natuur, landbouw, wonen en recreatie samenkomen. De partij pleit voor âactieve afschrikking van de wolfâ. Tegelijk wil de VVD dat het buitengebied ruimte blijft bieden voor boeren, bewoners en ondernemers, met zo min mogelijk onnodige regels.
Zie PDF
Op 25 februari 2026 bespreken Provinciale Staten van Utrecht een agenderingsmotie met een scherpe en veelzeggende titel: âUtrechtse ecoducten geen jachtval maar veilige doorgang.â
Door Werkgroep Wolf Leusden, 26 februari 2026
De motie is ingediend door Statenlid en fractievoorzitter Jesseka Batteau namens de Partij voor de Dieren, Statenlid Marjolein van Elteren namens GroenLinks en Statenlid Wilma de Boer namens de PvdA.
Aanleiding voor de motie zijn de bevindingen van fractievoorzitter Paul Blom van de Partij voor de Dieren Utrechtse Heuvelrug, die signalen verzamelde over jachtactiviteiten in de directe nabijheid van het nieuwe ecoduct over de N226 bij Maarsbergen.
Lees verder via het pdf bestand đ
Fotocredits: Paul Blom
Afschotbesluit âspringende wolfâ Skippy (GW4003m) Voorthuizen van tafel
Tijdens de zitting in de zaak-Zenderen vandaag https://tinyurl.com/52ujr9pu ontvingen wij het bericht dat de provincie Gelderland het bezwaar tegen het afschotbesluit inzake wolf Skippy (GW4003m) gegrond heeft verklaard.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 17 februari 2026
De provincie had eerder een maatwerkvoorschrift vastgesteld strekkende tot het doden van deze wolf, ook wel Skippy genoemd https://tinyurl.com/3df7kt5h, naar aanleiding van vermeende herhaalde aanvallen op schapen in de omgeving van Voorthuizen. Volgens het college zou uit camerabeelden blijken dat Skippy herhaaldelijk een zogenoemd wolfwerend raster wist te passeren.
Lees verder in het pdf document
đđđŽđŋđ-đŧđŊ-đđļđ đ¯đ˛đđ˛đđđļđ´đą: đđŋđŽđē đŧđŊ đ đąđ˛đ°đ˛đēđ¯đ˛đŋ đąđŧđŧđąđ´đ˛đđ°đĩđŧđđ˛đģ
đđ đđĻđ đđ¯đĸđ§đ đŦđđĸđđ§đŦđ đđđĢđđđĄđ (đđđ, đ¯đ¨đ¨đĢđĄđđđ§ đđđ đđđĢđđđĄđ) đĄđđđđ đđ đđđĢđ¤đ đĢđ¨đđŠ đ§đŽ đŦđđĄđĢđĸđđđđĨđĸđŖđ¤ đđđ¯đđŦđđĸđ đ đđđ đ°đ¨đĨđ đđĢđđĻ (đđđđđđđĻ) đ¨đŠ đ đđđđđĻđđđĢ đđđđ đĸđŦ đđ¨đ¨đđ đđŦđđĄđ¨đđđ§.
đˇđđđ đđđđđđđđđ đđđđ đŋđđĸđ đđđ 19 đđđđĸđđđ 2026
Daarmee is ook formeel vastgesteld dat eerdere schattingen en berichtgeving in multimedia, đ°đđđĢđĸđ§ đ đđđđđĻđđđĢ đ°đđĢđ đ đđ§đ¨đđĻđ, đ¨đ§đŖđŽđĸđŦđ đ°đđĢđđ§. De officiÃĢle datum van het afschot is 1 december 2025.
Daarnaast is van belang dat ODU expliciet vastlegt dat:
* vÃŗÃŗr het afschot onze handhavingsverzoeken wel ontvankelijk werden geacht;
* na het afschot de ontvankelijkheid is vervallen, đŽđĸđđŦđĨđŽđĸđđđ§đ đ¨đĻđđđ đĄđđ đđđŦđđĄđ¨đ đđđ§ đĸđ§đđĸđđđ§đđđĨđ đ đđđđŽđĢđđđ§đĸđŦ đ°đđŦ;
* en dat er volgens ODU đ đđđ§ đ¯đđĢđđđĢđ đđđŦđđĄđ¨đđđđ§ đ°đ¨đĢđđđ§ đ¯đđĢđ°đđđĄđ op de Utrechtse Heuvelrug.
Het besluit is dus niet inhoudelijk afgedaan, maar procedureel binnen Bestuursrecht afgesloten omdat Bram dood is en herhaling volgens de overheid niet aan de orde zou zijn. Daarmee erkent ODU zelf dat het afschot van Bram eenmalig en uitzonderlijk was.
Deze schriftelijke bevestiging is relevant voor een correcte reconstructie van de gebeurtenissen en voor de volledigheid en zorgvuldigheid van het dossier.
Copyrights Bram: Ramon van Bentum
Defensie blijft vaag over invloed militaire oefeningen op wolven â bezwaar afgewezen na advies commissie: Defensie informeel schuldig aan dood Bram
Op 15 oktober 2025 liet het Ministerie van Defensie weten dat ons Woo-bezwaar is afgewezen. We vroegen om documenten over militaire activiteiten op de Leusderheide in relatie tot de aanwezigheid van wolven. Volgens Defensie bestaan zulke documenten niet.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 25 december 2025
Klik op het pdfje om verder te lezen.
Volgens berichtgeving in het AD is op de Utrechtse Heuvelrug een nieuwe wolf waargenomen: een volwassen mannetje met zender. Vermoed wordt dat hij afkomstig is van de Hoge Veluwe, waar afgelopen najaar vijf wolven zijn gezenderd in het kader van een wetenschappelijk onderzoeksproject van Wageningen Universiteit.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 24 december 2025
Klik op het pdfje om verder te lezen.
Overwinning voor Hubertus: rechter schorst afschotbesluit wolf definitief
Rechter: Hubertus mag voorlopig niet worden afgeschoten â noodzaak niet aangetoond
De rechtbank heeft het afschotbesluit van provincie Gelderland voor wolf GW4655m â beter bekend als Hubertus â geschorst. De provincie had de omgevingsvergunning voor het doden van de wolf met zes maanden willen verlengen, maar volgens de rechter ontbreekt elke actuele onderbouwing waarom dat nodig zou zijn. De wolf heeft zich al acht maanden lang niet misdragen, mijdt mensen, leeft in rustige gebieden en is vooral âs nachts actief.
Door Werkgroep Wolf Leusden
Klik op het pdfje om verder te lezen.
đĒđ˛đŋđ¸đ´đŋđŧđ˛đŊ đĒđŧđšđŗ đđ˛đđđąđ˛đģ đąđļđ˛đģđ đ¸đšđŽđ°đĩđ đļđģ đđ˛đ´đ˛đģ đĨđ¨đ đ¨đđŋđ˛đ°đĩđ đģđŽ đđŧđŋđ´đđ˛đ¸đ¸đ˛đģđąđ˛ đļđģđđ˛đŋđģđ˛ đ°đŧđēđēđđģđļđ°đŽđđļđ˛ đŧđđ˛đŋ đđŋđŽđē
Vrijdag 14 november 2025Â heeft Werkgroep Wolf Leusden een formele klacht, een handhavingsverzoek en een verzoek tot integriteitsonderzoek indienen bij de RUD Utrecht. De aanleiding komt rechtstreeks voort uit ons Woo-verzoek aan het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC). In de documenten die daarbij zijn vrijgegeven, staat interne WhatsApp-communicatie van een RUD-medewerker over wolf GW3237m (Bram).
In deze berichten schrijft een medewerker dat men âđđđĄđ đđđđđđĄ âđđ đ¤đđđđđ đđđđâ, maar dat dit âđđĸđđĄđđ âđđĄ đđđđĄđđđđâ viel. Een collega reageert dat âđĸđđĄ đđ đđđ đ đĄđđđđđ đ đđđ đđđđĄ đđđ đđ đđđ đđđđđđ đ đđ đ đđđđđđđ đđđđđâ. Deze interne uitwisseling is dus niet afkomstig van derden, maar van RUD-medewerkers zelf, en werd zichtbaar door openbaarmaking via ons Woo-verzoek.
Dit werpt serieuze vragen op over de neutraliteit van de toezichthouder, mogelijke protocoloverschrijding en de rol van de RUD in het dossier rond een streng beschermde soort. Daarom is een formeel verzoek ingediend om onderzoek te doen naar dit handelen, te handhaven waar protocollen niet zijn gevolgd en een intern integriteitsonderzoek te starten binnen de RUD.
Ook de PS hebben wij aangeschreven en bij de griffie ingestuurd.
Wij houden iedereen op de hoogte zodra er een reactie binnen is.
Stichting Werkgroep Wolf Leusden
đĻđđļđ°đĩđđļđģđ´ đĒđ˛đŋđ¸đ´đŋđŧđ˛đŊ đĒđŧđšđŗ đđ˛đđđąđ˛đģ đđđŽđŊđ đģđŽđŽđŋ đąđ˛ đŋđ˛đ°đĩđđ˛đŋ đŧđē đđ˛đŋđ´đđģđģđļđģđ´ đđŧđŧđŋ đđŽđģđ´đ˛đģ đđŽđģ đđŧđšđđ˛đģ đŽđŽđģ đđ˛ đđ˛đ°đĩđđ˛đģ
De provincie Utrecht heeft een vergunning verleend voor het vangen van wolven op de Utrechtse Heuvelrug, zogenaamd voor âonderzoek en onderwijsâ.
Stichting Werkgroep Wolf Leusden vindt dat zulke vergunningen uiterste zorgvuldigheid vragen. Het vangen en zenderen van een streng beschermde diersoort brengt risicoâs met zich mee voor dierenwelzijn en roedelstructuur. Heldere wetenschappelijke onderbouwing, ethische toetsing en transparantie over uitvoering zijn daarbij onmisbaar.
Omdat wij vinden dat deze vergunning belangrijke vragen oproept over noodzaak, dierenwelzijn en naleving van Europese regels, leggen wij de zaak voor aan de rechter.
Wij blijven pleiten voor een aanpak waarin onderzoek en monitoring plaatsvinden met minimale verstoring van dieren en natuur â in lijn met echte bescherming en vreedzaam samenleven met wilde dieren.
Video: handhaving tegen wolvenspotters vanavond, video UH vanmiddag
Afbeeldingen UH en andere plekken waar mensen de wolven geen rust gunnen.Â
Wolvin Emma. Copyrights onbekend.
Klachtenbrief aan gemeente Heerde is HIER te lezenÂ
Copyrights Ramon van Bentum
Copyrights: Ramon van Bentum
Copyrights Bram: David Liesker
Copyrights Bram: David Liesker
Afbeelding Bram: Geert van Elst
Copyrights:Â David Liesker
Fragment uitzending RTV Drenthe
Bram
Copyrights: David Liesker
đđ˛đŗđ˛đģđđļđ˛ đąđđļđ¸đ đđ˛đ´, đēđŽđŽđŋ đđļđˇ đģđļđ˛đ (10 maart 2025)
Een paar dagen geleden lieten we al weten dat đđ˛đŗđ˛đģđđļđ˛ đđ˛đļđ´đ˛đŋđ đŧđŊđ˛đģđĩđ˛đļđą đđ˛ đ´đ˛đđ˛đģ over de bivakoefeningen die afgelopen zomer plaatsvonden in het territorium van onze UH-wolven. Zij beweerden schriftelijk aan ons dat er geen communicatie bestaat betreft de oefeningen tav de wolven en dat was "einde oefening" als het aan Defensie ligt.
Maar wij laten dit niet los! Via een tip zijn wij achtergekomen dat er wel degelijk communicatie verkeer is geweest tussen gemeente Leusden, de provincie en Defensie.
Gisteravond hebben we daarom direct actie ondernomen en de griffiers van de Provincie Utrecht en de Gemeente Leusden op de hoogte gesteld. De mails lagen dezelfde avond nog in hun inbox.
Daarnaast hebben we het advies gekregen om aanvullende Woo-verzoeken in te dienen bij Provincie Utrecht, RVO en RVD om alsnog antwoorden te krijgen. Vandaag gaan we daarmee aan de slag!
We laten ons niet afschepen. De stem van de wolf mag niet genegeerd worden!
We houden jullie op de hoogte. Wordt vervolgd...
Unsplash Thomas Bonometti
Afbeeldingen: Planken Wambuis, afbeelding met de Ducati's: Austerliz. Video: Planken Wambuis vanavond, video Austerliz vanmiddag