Afbeelding: "Bram". Copyrights: Sjaak Hoogendoorn
Afbeelding: "Bram". Copyrights: Sjaak Hoogendoorn
Het Laatste Nieuws over wolven op de Utrechtse Heuvelrug en in heel Nederland
In deze nieuwsrubriek houden we je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rondom de wolven op de Utrechtse Heuvelrug, waaronder de situatie van Bram, maar ook bredere kwesties over wolvenbeheer en wetgeving in Nederland. We brengen feitelijke en goed onderbouwde informatie om de discussie te verrijken en misvattingen te nuanceren.
Wil je meer weten over recente gebeurtenissen, beleidsplannen of de rol van de wolf in ons ecosysteem? Blijf dan hier op de hoogte van het laatste nieuws.
Afbeelding jonge "Bram". Copyrights: Kees Quaadgras
𝗚𝗼𝗲𝗱 𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝘀 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝗵𝗲𝘁 𝗲𝗰𝗼𝗱𝘂𝗰𝘁 𝗧𝗿𝗲𝗲𝗸𝗲𝗿 𝗪𝗶𝘀𝘀𝗲𝗹 (𝗡𝟮𝟮𝟳).
𝐃𝐞 𝐩𝐫𝐨𝐯𝐢𝐧𝐜𝐢𝐞 𝐔𝐭𝐫𝐞𝐜𝐡𝐭 𝐡𝐞𝐞𝐟𝐭 𝐚𝐚𝐧 𝐨𝐧𝐬 𝐛𝐞𝐯𝐞𝐬𝐭𝐢𝐠𝐝 𝐝𝐚𝐭 𝐞𝐫 𝐦𝐨𝐦𝐞𝐧𝐭𝐞𝐞𝐥 𝐫𝐚𝐬𝐭𝐞𝐫𝐬 𝐰𝐨𝐫𝐝𝐞𝐧 𝐠𝐞𝐩𝐥𝐚𝐚𝐭𝐬𝐭 𝐥𝐚𝐧𝐠𝐬 𝐝𝐞 𝐍𝟐𝟐𝟕 𝐭𝐞𝐧 𝐧𝐨𝐨𝐫𝐝𝐞𝐧 𝐯𝐚𝐧 𝐡𝐞𝐭 𝐞𝐜𝐨𝐝𝐮𝐜𝐭. 𝐃𝐞𝐳𝐞 𝐫𝐚𝐬𝐭𝐞𝐫𝐬 𝐥𝐨𝐩𝐞𝐧 𝐯𝐚𝐧𝐚𝐟 𝐝𝐞 𝐀𝟐𝟖 𝐭𝐨𝐭 𝐚𝐚𝐧 𝐝𝐞 𝐊𝐨𝐥𝐨𝐧𝐞𝐥 𝐇.𝐋. 𝐯𝐚𝐧 𝐑𝐨𝐢𝐣𝐞𝐧𝐰𝐞𝐠 𝐞𝐧 𝐝𝐞 𝐖𝐚𝐭𝐞𝐫𝐥𝐨𝐨𝐰𝐞𝐠 𝐞𝐧 𝐳𝐢𝐣𝐧 𝐛𝐞𝐝𝐨𝐞𝐥𝐝 𝐨𝐦 𝐡𝐞𝐭 𝐚𝐚𝐧𝐭𝐚𝐥 𝐰𝐢𝐥𝐝𝐚𝐚𝐧𝐫𝐢𝐣𝐝𝐢𝐧𝐠𝐞𝐧 𝐭𝐞 𝐯𝐞𝐫𝐦𝐢𝐧𝐝𝐞𝐫𝐞𝐧 𝐞𝐧 𝐠𝐫𝐨𝐨𝐭 𝐰𝐢𝐥𝐝 𝐛𝐞𝐭𝐞𝐫 𝐫𝐢𝐜𝐡𝐭𝐢𝐧𝐠 𝐡𝐞𝐭 𝐞𝐜𝐨𝐝𝐮𝐜𝐭 𝐭𝐞 𝐠𝐞𝐥𝐞𝐢𝐝𝐞𝐧.
𝐷𝑜𝑜𝑟 𝑊𝑒𝑟𝑘𝑔𝑟𝑜𝑒𝑝 𝑊𝑜𝑙𝑓 𝐿𝑒𝑢𝑠𝑑𝑒𝑛, 10 𝑚𝑎𝑎𝑟𝑡 2026
Dat is belangrijk, want op dit traject vinden regelmatig aanrijdingen met wild plaats, waaronder ook met wolven. De rasters worden ongeveer 1,8 meter hoog en deels ingegraven. Ze zijn ontworpen als zogenoemde 𝑟𝑒𝑒𝑤𝑖𝑙𝑑𝑘𝑒𝑟𝑒𝑛𝑑𝑒 𝑟𝑎𝑠𝑡𝑒𝑟𝑠.
De provincie verwacht dat wolven meestal de weg van de minste weerstand kiezen en daardoor het ecoduct zullen gebruiken in plaats van de weg over te steken. Daarmee moeten de rasters bijdragen aan zowel verkeersveiligheid als bescherming van dieren.
𝐖𝐢𝐣 𝐡𝐞𝐛𝐛𝐞𝐧 𝐝𝐞 𝐩𝐥𝐚𝐧𝐧𝐞𝐧 𝐨𝐨𝐤 𝐯𝐨𝐨𝐫𝐠𝐞𝐥𝐞𝐠𝐝 𝐚𝐚𝐧 𝐰𝐨𝐥𝐯𝐞𝐧𝐝𝐞𝐬𝐤𝐮𝐧𝐝𝐢𝐠𝐞 𝐑𝐢𝐜𝐤 𝐯𝐚𝐧 𝐌𝐚𝐥𝐬𝐬𝐞𝐧, die deze ontwikkeling in principe als een goede stap ziet. Hij heeft wel enkele praktische suggesties gedaan om het raster nog effectiever te maken voor wolven.
Zo kan een raster moeilijker beklimbaar worden gemaakt door bovenaan een overhangende constructie te plaatsen:
• ongeveer 180 cm recht raster,
• met daarboven circa 50 cm overhang onder een hoek van ongeveer 45° naar binnen, richting het natuurgebied.
Daarnaast kan volgens hem een stroomdraad op ongeveer 90 cm hoogte langs de omheining helpen om klimgedrag verder te ontmoedigen.
Dergelijke aanpassingen worden op verschillende plaatsen in Europa toegepast bij rasters langs wegen waar grote roofdieren voorkomen. Wij hebben dit ook teruggekoppeld naar de provincie.
Het doel blijft hetzelfde: minder verkeersslachtoffers en een veilige passage voor dieren via het ecoduct.
We blijven de ontwikkelingen rond dit ecoduct volgen.
Copyrights: Ramon van Bentum
De terugkeer van de wolf op de Utrechtse Heuvelrug heeft ook in de lokale politiek van Leusden tot duidelijke standpunten geleid. Hoewel de formele verantwoordelijkheid voor wolvenbeleid bij de provincie ligt, spreken verschillende politieke partijen zich uit over hoe met de aanwezigheid van de wolf moet worden omgegaan.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 06 maart 2026
De VVD benadrukt het belang van een leefbaar buitengebied waarin natuur, landbouw, wonen en recreatie samenkomen. De partij pleit voor “actieve afschrikking van de wolf”. Tegelijk wil de VVD dat het buitengebied ruimte blijft bieden voor boeren, bewoners en ondernemers, met zo min mogelijk onnodige regels.
Zie PDF
Op 25 februari 2026 bespreken Provinciale Staten van Utrecht een agenderingsmotie met een scherpe en veelzeggende titel: “Utrechtse ecoducten geen jachtval maar veilige doorgang.”
Door Werkgroep Wolf Leusden, 26 februari 2026
De motie is ingediend door Statenlid en fractievoorzitter Jesseka Batteau namens de Partij voor de Dieren, Statenlid Marjolein van Elteren namens GroenLinks en Statenlid Wilma de Boer namens de PvdA.
Aanleiding voor de motie zijn de bevindingen van fractievoorzitter Paul Blom van de Partij voor de Dieren Utrechtse Heuvelrug, die signalen verzamelde over jachtactiviteiten in de directe nabijheid van het nieuwe ecoduct over de N226 bij Maarsbergen.
Lees verder via het pdf bestand 👉
Fotocredits: Paul Blom
Afschotbesluit “springende wolf” Skippy (GW4003m) Voorthuizen van tafel
Tijdens de zitting in de zaak-Zenderen vandaag https://tinyurl.com/52ujr9pu ontvingen wij het bericht dat de provincie Gelderland het bezwaar tegen het afschotbesluit inzake wolf Skippy (GW4003m) gegrond heeft verklaard.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 17 februari 2026
De provincie had eerder een maatwerkvoorschrift vastgesteld strekkende tot het doden van deze wolf, ook wel Skippy genoemd https://tinyurl.com/3df7kt5h, naar aanleiding van vermeende herhaalde aanvallen op schapen in de omgeving van Voorthuizen. Volgens het college zou uit camerabeelden blijken dat Skippy herhaaldelijk een zogenoemd wolfwerend raster wist te passeren.
Lees verder in het pdf document
𝗭𝘄𝗮𝗿𝘁-𝗼𝗽-𝘄𝗶𝘁 𝗯𝗲𝘃𝗲𝘀𝘁𝗶𝗴𝗱: 𝗕𝗿𝗮𝗺 𝗼𝗽 𝟭 𝗱𝗲𝗰𝗲𝗺𝗯𝗲𝗿 𝗱𝗼𝗼𝗱𝗴𝗲𝘀𝗰𝗵𝗼𝘁𝗲𝗻
𝐃𝐞 𝐎𝐦𝐠𝐞𝐯𝐢𝐧𝐠𝐬𝐝𝐢𝐞𝐧𝐬𝐭 𝐔𝐭𝐫𝐞𝐜𝐡𝐭 (𝐎𝐃𝐔, 𝐯𝐨𝐨𝐫𝐡𝐞𝐞𝐧 𝐑𝐔𝐃 𝐔𝐭𝐫𝐞𝐜𝐡𝐭) 𝐡𝐞𝐞𝐟𝐭 𝐝𝐞 𝐖𝐞𝐫𝐤𝐠𝐫𝐨𝐞𝐩 𝐧𝐮 𝐬𝐜𝐡𝐫𝐢𝐟𝐭𝐞𝐥𝐢𝐣𝐤 𝐛𝐞𝐯𝐞𝐬𝐭𝐢𝐠𝐝 𝐝𝐚𝐭 𝐰𝐨𝐥𝐟 𝐁𝐫𝐚𝐦 (𝐆𝐖𝟑𝟐𝟑𝟕𝐦) 𝐨𝐩 𝟏 𝐝𝐞𝐜𝐞𝐦𝐛𝐞𝐫 𝟐𝟎𝟐𝟓 𝐢𝐬 𝐝𝐨𝐨𝐝𝐠𝐞𝐬𝐜𝐡𝐨𝐭𝐞𝐧.
𝐷𝑜𝑜𝑟 𝑊𝑒𝑟𝑘𝑔𝑟𝑜𝑒𝑝 𝑊𝑜𝑙𝑓 𝐿𝑒𝑢𝑠𝑑𝑒𝑛 19 𝑗𝑎𝑛𝑢𝑎𝑟𝑖 2026
Daarmee is ook formeel vastgesteld dat eerdere schattingen en berichtgeving in multimedia, 𝐰𝐚𝐚𝐫𝐢𝐧 𝟑 𝐝𝐞𝐜𝐞𝐦𝐛𝐞𝐫 𝐰𝐞𝐫𝐝 𝐠𝐞𝐧𝐨𝐞𝐦𝐝, 𝐨𝐧𝐣𝐮𝐢𝐬𝐭 𝐰𝐚𝐫𝐞𝐧. De officiële datum van het afschot is 1 december 2025.
Daarnaast is van belang dat ODU expliciet vastlegt dat:
* vóór het afschot onze handhavingsverzoeken wel ontvankelijk werden geacht;
* na het afschot de ontvankelijkheid is vervallen, 𝐮𝐢𝐭𝐬𝐥𝐮𝐢𝐭𝐞𝐧𝐝 𝐨𝐦𝐝𝐚𝐭 𝐡𝐞𝐭 𝐚𝐟𝐬𝐜𝐡𝐨𝐭 𝐞𝐞𝐧 𝐢𝐧𝐜𝐢𝐝𝐞𝐧𝐭𝐞𝐥𝐞 𝐠𝐞𝐛𝐞𝐮𝐫𝐭𝐞𝐧𝐢𝐬 𝐰𝐚𝐬;
* en dat er volgens ODU 𝐠𝐞𝐞𝐧 𝐯𝐞𝐫𝐝𝐞𝐫𝐞 𝐚𝐟𝐬𝐜𝐡𝐨𝐭𝐭𝐞𝐧 𝐰𝐨𝐫𝐝𝐞𝐧 𝐯𝐞𝐫𝐰𝐚𝐜𝐡𝐭 op de Utrechtse Heuvelrug.
Het besluit is dus niet inhoudelijk afgedaan, maar procedureel binnen Bestuursrecht afgesloten omdat Bram dood is en herhaling volgens de overheid niet aan de orde zou zijn. Daarmee erkent ODU zelf dat het afschot van Bram eenmalig en uitzonderlijk was.
Deze schriftelijke bevestiging is relevant voor een correcte reconstructie van de gebeurtenissen en voor de volledigheid en zorgvuldigheid van het dossier.
Copyrights Bram: Ramon van Bentum
Defensie blijft vaag over invloed militaire oefeningen op wolven – bezwaar afgewezen na advies commissie: Defensie informeel schuldig aan dood Bram
Op 15 oktober 2025 liet het Ministerie van Defensie weten dat ons Woo-bezwaar is afgewezen. We vroegen om documenten over militaire activiteiten op de Leusderheide in relatie tot de aanwezigheid van wolven. Volgens Defensie bestaan zulke documenten niet.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 25 december 2025
Klik op het pdfje om verder te lezen.
Volgens berichtgeving in het AD is op de Utrechtse Heuvelrug een nieuwe wolf waargenomen: een volwassen mannetje met zender. Vermoed wordt dat hij afkomstig is van de Hoge Veluwe, waar afgelopen najaar vijf wolven zijn gezenderd in het kader van een wetenschappelijk onderzoeksproject van Wageningen Universiteit.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 24 december 2025
Klik op het pdfje om verder te lezen.
Overwinning voor Hubertus: rechter schorst afschotbesluit wolf definitief
Rechter: Hubertus mag voorlopig niet worden afgeschoten – noodzaak niet aangetoond
De rechtbank heeft het afschotbesluit van provincie Gelderland voor wolf GW4655m – beter bekend als Hubertus – geschorst. De provincie had de omgevingsvergunning voor het doden van de wolf met zes maanden willen verlengen, maar volgens de rechter ontbreekt elke actuele onderbouwing waarom dat nodig zou zijn. De wolf heeft zich al acht maanden lang niet misdragen, mijdt mensen, leeft in rustige gebieden en is vooral ’s nachts actief.
Door Werkgroep Wolf Leusden
Klik op het pdfje om verder te lezen.
𝗪𝗲𝗿𝗸𝗴𝗿𝗼𝗲𝗽 𝗪𝗼𝗹𝗳 𝗟𝗲𝘂𝘀𝗱𝗲𝗻 𝗱𝗶𝗲𝗻𝘁 𝗸𝗹𝗮𝗰𝗵𝘁 𝗶𝗻 𝘁𝗲𝗴𝗲𝗻 𝗥𝗨𝗗 𝗨𝘁𝗿𝗲𝗰𝗵𝘁 𝗻𝗮 𝘇𝗼𝗿𝗴𝘄𝗲𝗸𝗸𝗲𝗻𝗱𝗲 𝗶𝗻𝘁𝗲𝗿𝗻𝗲 𝗰𝗼𝗺𝗺𝘂𝗻𝗶𝗰𝗮𝘁𝗶𝗲 𝗼𝘃𝗲𝗿 𝗕𝗿𝗮𝗺
Vrijdag 14 november 2025 heeft Werkgroep Wolf Leusden een formele klacht, een handhavingsverzoek en een verzoek tot integriteitsonderzoek indienen bij de RUD Utrecht. De aanleiding komt rechtstreeks voort uit ons Woo-verzoek aan het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC). In de documenten die daarbij zijn vrijgegeven, staat interne WhatsApp-communicatie van een RUD-medewerker over wolf GW3237m (Bram).
In deze berichten schrijft een medewerker dat men “𝑖𝑒𝑡𝑠 𝑑𝑖𝑟𝑒𝑐𝑡 ℎ𝑎𝑑 𝑤𝑖𝑙𝑙𝑒𝑛 𝑑𝑜𝑒𝑛”, maar dat dit “𝑏𝑢𝑖𝑡𝑒𝑛 ℎ𝑒𝑡 𝑝𝑟𝑜𝑡𝑜𝑐𝑜𝑙” viel. Een collega reageert dat “𝑢𝑖𝑡 𝑗𝑒 𝑟𝑜𝑙 𝑠𝑡𝑎𝑝𝑝𝑒𝑛 𝑠𝑜𝑚𝑠 𝑛𝑖𝑒𝑡 𝑒𝑟𝑔 𝑖𝑠 𝑎𝑙𝑠 𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑠𝑠𝑒𝑛 𝑠𝑜𝑒𝑝𝑒𝑙𝑒𝑟 𝑙𝑜𝑝𝑒𝑛”. Deze interne uitwisseling is dus niet afkomstig van derden, maar van RUD-medewerkers zelf, en werd zichtbaar door openbaarmaking via ons Woo-verzoek.
Dit werpt serieuze vragen op over de neutraliteit van de toezichthouder, mogelijke protocoloverschrijding en de rol van de RUD in het dossier rond een streng beschermde soort. Daarom is een formeel verzoek ingediend om onderzoek te doen naar dit handelen, te handhaven waar protocollen niet zijn gevolgd en een intern integriteitsonderzoek te starten binnen de RUD.
Ook de PS hebben wij aangeschreven en bij de griffie ingestuurd.
Wij houden iedereen op de hoogte zodra er een reactie binnen is.
Stichting Werkgroep Wolf Leusden
𝗦𝘁𝗶𝗰𝗵𝘁𝗶𝗻𝗴 𝗪𝗲𝗿𝗸𝗴𝗿𝗼𝗲𝗽 𝗪𝗼𝗹𝗳 𝗟𝗲𝘂𝘀𝗱𝗲𝗻 𝘀𝘁𝗮𝗽𝘁 𝗻𝗮𝗮𝗿 𝗱𝗲 𝗿𝗲𝗰𝗵𝘁𝗲𝗿 𝗼𝗺 𝘃𝗲𝗿𝗴𝘂𝗻𝗻𝗶𝗻𝗴 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝘃𝗮𝗻𝗴𝗲𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝘄𝗼𝗹𝘃𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻 𝘁𝗲 𝘃𝗲𝗰𝗵𝘁𝗲𝗻
De provincie Utrecht heeft een vergunning verleend voor het vangen van wolven op de Utrechtse Heuvelrug, zogenaamd voor “onderzoek en onderwijs”.
Stichting Werkgroep Wolf Leusden vindt dat zulke vergunningen uiterste zorgvuldigheid vragen. Het vangen en zenderen van een streng beschermde diersoort brengt risico’s met zich mee voor dierenwelzijn en roedelstructuur. Heldere wetenschappelijke onderbouwing, ethische toetsing en transparantie over uitvoering zijn daarbij onmisbaar.
Omdat wij vinden dat deze vergunning belangrijke vragen oproept over noodzaak, dierenwelzijn en naleving van Europese regels, leggen wij de zaak voor aan de rechter.
Wij blijven pleiten voor een aanpak waarin onderzoek en monitoring plaatsvinden met minimale verstoring van dieren en natuur — in lijn met echte bescherming en vreedzaam samenleven met wilde dieren.
Copyrights welpjes van Bram en Eva zomder 2025: Landgoed Den Treek of de Provincie
Video: handhaving tegen wolvenspotters vanavond, video UH vanmiddag
Afbeeldingen UH en andere plekken waar mensen de wolven geen rust gunnen.
Wolvin Emma. Copyrights onbekend.
Klachtenbrief aan gemeente Heerde is HIER te lezen
Copyrights Ramon van Bentum
Copyrights: Ramon van Bentum
Copyrights Bram: David Liesker
Copyrights Bram: David Liesker
Afbeelding Bram: Geert van Elst
Copyrights: David Liesker
Fragment uitzending RTV Drenthe
Bram
Copyrights: David Liesker
𝗗𝗲𝗳𝗲𝗻𝘀𝗶𝗲 𝗱𝘂𝗶𝗸𝘁 𝘄𝗲𝗴, 𝗺𝗮𝗮𝗿 𝘄𝗶𝗷 𝗻𝗶𝗲𝘁 (10 maart 2025)
Een paar dagen geleden lieten we al weten dat 𝗗𝗲𝗳𝗲𝗻𝘀𝗶𝗲 𝘄𝗲𝗶𝗴𝗲𝗿𝘁 𝗼𝗽𝗲𝗻𝗵𝗲𝗶𝗱 𝘁𝗲 𝗴𝗲𝘃𝗲𝗻 over de bivakoefeningen die afgelopen zomer plaatsvonden in het territorium van onze UH-wolven. Zij beweerden schriftelijk aan ons dat er geen communicatie bestaat betreft de oefeningen tav de wolven en dat was "einde oefening" als het aan Defensie ligt.
Maar wij laten dit niet los! Via een tip zijn wij achtergekomen dat er wel degelijk communicatie verkeer is geweest tussen gemeente Leusden, de provincie en Defensie.
Gisteravond hebben we daarom direct actie ondernomen en de griffiers van de Provincie Utrecht en de Gemeente Leusden op de hoogte gesteld. De mails lagen dezelfde avond nog in hun inbox.
Daarnaast hebben we het advies gekregen om aanvullende Woo-verzoeken in te dienen bij Provincie Utrecht, RVO en RVD om alsnog antwoorden te krijgen. Vandaag gaan we daarmee aan de slag!
We laten ons niet afschepen. De stem van de wolf mag niet genegeerd worden!
We houden jullie op de hoogte. Wordt vervolgd...
Unsplash Thomas Bonometti
Afbeeldingen: Planken Wambuis, afbeelding met de Ducati's: Austerliz. Video: Planken Wambuis vanavond, video Austerliz vanmiddag