Copyrights Bram: Ramon van Bentum
Copyrights Bram: Ramon van Bentum
Wolven en haaien, twee onbegrepen roofdieren
Stelling: een roofdier is een dier dat aan zijn voedsel komt door andere dieren te vangen, te doden en op te eten. Roofdieren kunnen vissen, vogels of zoogdieren zijn. Aangezien amfibieën, reptielen en insecten ook andere dieren eten, zouden ze in principe ook tot roofdieren gerekend kunnen worden. Ze hebben unieke kenmerken, vaardigheden en fysieke eigenschappen waarmee ze succesvol kunnen jagen op hun prooi. Ze hebben bijvoorbeeld scherpe tanden en sterke klauwen om te vechten en goed ontwikkelde zintuigen, zoals een scherp zicht en een uitstekend reukvermogen, om hun prooi op te sporen. Bovendien hebben roofdieren ook specifieke jachttechnieken ontwikkeld, zowel op het land, in het water en in de lucht.
Door Hans van de Pol, WWL Coördinator Wolfwerende rasters, WWL Wolvenwachter en WWL Auteur.
Tussen 1812 en 1822 verzamelden de Duitse gebroeders Jacob en Wilhelm Grimm Duitse volksverhalen die zij publiceerden onder de titel Kinder- und Hausmärchen. In die verzameling van tweehonderd-en-één sprookjes komen onder andere een paar verhalen voor waarin de wolf wordt afgeschilderd als een listig, geniepig, vals en gevaarlijk roofdier. Deze sprookjesverhalen waren destijds zo uitgedokterd dat mensen die het lazen of ervan hoorden angst kregen voor de wolf. Het waren sprookjesverhalen die de wolf geen goed hadden gedaan, want bij veel mensen staan ze onverslijtbaar in het geheugen gegrift en krijgt de wolf nog steeds onterecht de eigenschappen opgespeld die toen aan hem werden toebedeeld.
Niet alleen de reputatie van de wolf is zwaar beschadigd geraakt door verzinsels die toen werden verspreid, ook de haai onderging hetzelfde lot. In 1974 schreef auteur Peter Benchley een roman over een grote, witte haai die de wateren van een stadje in de Verenigde Staten terroriseert. Op dit boek zijn de horrorfilms Jaws van Steven Spielberg gebaseerd. Volgens critici schetste deze wereldberoemde films, waarin een grote moordzuchtige vis op jacht gaat naar mensen, een geheel verkeerd beeld. Het leidde ertoe dat er in de Verenigde Staten grootschalig op werd gejaagd, omdat men door het zien van de films geloofde dat de haai een gevaarlijk bloeddorstig monster was en vernietigd moest worden. Inmiddels weet men wel dat deze aannames vallen in de categorie onzin, kletskoek en fabels!
Wereldwijd komen er slechts honderd aanvallen van haaien op mensen voor, waarvan de meeste aanvallen niet eens dodelijk zijn. Meestal vergist een haai zich en ziet hij een spartelend mens aan voor een zeehond of een ander prooidier, net zoals een surfplank dat een haai voor een grote vis aan kan zien. Een haaienaanval op een mens is dus uiterst klein en blijft bij een testbeet, waarna de haai vlug weg zwemt. Daarentegen is de mens verantwoordelijk voor zo’n honderd miljoen gedode en gevangen haaien per jaar, als bijvangst, voor het vlees en voor de smakeloze, niets bevattende vinnen. Dus wie is er nu gevaarlijker?
In recente interviews bekent Steven Spielberg dat hij tot op de dag van vandaag spijt heeft van de gevolgen van de Jawsfilms voor de haaienpopulatie. De films boezemden angst in bij de onwetende mens met haaienjachten als gevolg, waarbij ook andere dieren werden gedood die voor een haai werden aangezien. Ze lokten eveneens razernij uit onder de sportvissers, wat bijdroeg aan een flinke daling van de haaienpopulatie. Roofdieren eten nu eenmaal vlees, hoe groot of klein ze ook zijn. Mensen hebben zich de gewoonte aangeleerd om met grote regelmaat in leefgebieden van roofdieren te bevinden. Dat ze daarom geconfronteerd worden of op een onprettige manier in aanraking komen met deze dieren die daar op zoek zijn naar voedsel, is niet het probleem van het dier maar van de mens zelf.
Bij veel mensen ontbreekt het veelal aan acceptatie dat grote roofdieren ook grote prooien vangen, terwijl het kleinere spul, zoals ooievaars, egels, kikkers of zangvogeltjes die kleine diertjes eten, met liefde omarmd worden. Ook hebben ze een gemis aan kundigheid om te weten wat hun plaats is in de natuur tussen al deze dieren. Een kunde die niet verder reikt dan een niveau waarin kwaadsprekerij over roofdieren de boventoon voert met als gevolg dat ze in een kwaad daglicht worden gezet en erop wordt gejaagd. Toch is er hoop, want er zijn inmiddels genoeg mensen met gezond verstand opgestaan die met het verspreiden van zuivere informatie de met pek en veren besmeurde roofdieren te reinigen van hun slechte reputatie.
‘Samen laten we onrecht verdwijnen en het licht weer schijnen door zwart geschilderde ramen.’